Pomegranate Farming: नाशिक जिल्ह्यातील सातमाने (ता. मालेगाव) येथील प्रयोगशील शेतकरी छगनराव जाधव यांनी डाळिंब शेतीत उत्कृष्ट यश मिळवले आहे. नैसर्गिक आपत्ती आणि रोगांच्या आव्हानांवर मात करत त्यांनी एकरी 14 ते 16 टन उत्पादकता साध्य केली आहे. सेंद्रिय आणि रासायनिक खतांचा एकात्मिक वापर करत, ग्लोबल GAP प्रमाणनासह रासायनिक अवशेषमुक्त डाळिंब उत्पादनातून त्यांना किलोला ₹100 हून अधिक दर मिळाला आहे. सध्या त्यांनी 42 एकरांवर निर्यातक्षम डाळिंब शेती विस्तारली आहे.
प्रयोगशील शेतीचा प्रवास
छगनराव जाधव यांनी 1994 मध्ये भांडवलाची जुळवाजुळव करत एक एकरात गणेश वाणाच्या डाळिंब लागवडीला सुरुवात केली. तेलकट डाग आणि मर रोगासारख्या समस्यांवर अभ्यासपूर्ण उपाययोजना करत त्यांनी शेती वाढवली. सध्या त्यांचे पुत्र प्रवीण आणि सचिन शेतीची जबाबदारी सांभाळतात. डाळिंबाचा रंग, आकार आणि दर्जा राखण्यासाठी ते गुड ॲग्रिकल्चरल प्रॅक्टिसेस (GAP) चा काटेकोर अवलंब करतात.
जमिनीच्या सुपीकतेवर भर
जमिनीचे आरोग्य आणि झाडांची प्रतिकारक क्षमता वाढवण्यासाठी जाधव यांनी सेंद्रिय आणि जैविक खतांचा वापर वाढवला. दरवर्षी 30 ट्रक शेणखत, 20 ट्रक मळी, 3 ट्रक कोंबडीखत, वर्मी कंपोस्ट आणि बायोचार यांचा वापर करतात. KSB, PSB, ट्रायकोडर्मा, स्युडोमोनास आणि EM द्रावण मिसळून 10 गुंठ्यांवर डेपो तयार केला जातो. यंत्राद्वारे मिश्रण एकसमान करून 1 ते 1.5 महिने कुजवले जाते. यामुळे जमिनीचे भौतिक आणि रासायनिक गुणधर्म सुधारले, आणि रोगांचा प्रादुर्भाव कमी झाला.
उत्पादन आणि बाजारपेठ
जाधव यांनी गणेश आणि भगवा वाणांवर लक्ष केंद्रित केले आहे. त्यांच्या डाळिंबांना आंतरराष्ट्रीय बाजारात मागणी आहे, कारण ते रासायनिक अवशेषमुक्त आणि उच्च दर्जाचे आहेत. ग्लोबल GAP प्रमाणनामुळे त्यांना युरोप आणि आखाती देशांमध्ये निर्यातीची संधी मिळाली. किलोला ₹100 ते ₹120 दर मिळतो, ज्यामुळे त्यांचे उत्पन्न स्थिर आहे.
