LPG Cylinder Ujjwala Scheme Cut: केंद्र सरकारने प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजने PMUY अंतर्गत सबसिडी असलेल्या LPG सिलिंडरची वार्षिक संख्या 12 वरून 9 वर कमी केली आहे. यासोबतच, 2025-26 या आर्थिक वर्षासाठी या योजनेसाठी 12,060 कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. पात्र कुटुंबांना आता 14.2 किलोच्या सिलिंडरसाठी 300 रुपये अनुदान मिळेल, जे वार्षिक 9 रिफिल्सपर्यंत लागू असेल. 5 किलोच्या सिलिंडर वापरणाऱ्यांना याप्रमाणे अनुदान मिळेल, अशी माहिती सरकारने शुक्रवारी 8 ऑगस्ट 2025 जारी केलेल्या निवेदनात दिली.
सबसिडी आणि आर्थिक तरतूद
जागतिक बाजारात LPG च्या किमतीत अस्थिरता असल्याने, भारत 60% LPG आयात करतो. यामुळे ग्राहकांना संरक्षण देण्यासाठी मे 2022 पासून सरकारने लक्ष्यित अनुदान योजना सुरू केली. सुरुवातीला 12 रिफिल्ससाठी प्रति सिलिंडर 200 रुपये अनुदान होते, जे ऑक्टोबर 2023 मध्ये 300 रुपये करण्यात आले. आता, 2025-26 साठी 300 रुपये प्रति सिलिंडर अनुदान कायम ठेवत, रिफिल्सची संख्या 9 वर कमी करण्यात आली आहे. यामुळे अनुदानाचा गैरवापर रोखण्याचा आणि योजनेची कार्यक्षमता वाढवण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे.
OMCs साठी नुकसान भरपाई
केंद्र सरकारने तेल विपणन कंपन्यांना OMCs देशांतर्गत LPG विक्रीत झालेल्या नुकसानासाठी 30,000 कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. यामुळे इंडियन ऑईल कॉर्पोरेशन, भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन यांना कच्चे तेल आणि LPG खरेदी, कर्ज परतफेड आणि भांडवली खर्च भागवण्यास मदत होईल.
उज्ज्वला योजनेचा प्रभाव
PMUY अंतर्गत LPG वापरात लक्षणीय वाढ झाली आहे. 2019-20 मध्ये सरासरी 3.01 रिफिल्स वापरणारे PMUY लाभार्थी 2022-23 मध्ये 3.68 रिफिल्स आणि 2024-25 मध्ये 4.47 रिफिल्सपर्यंत पोहोचले आहेत. यामुळे ग्रामीण भागात स्वच्छ इंधनाचा वापर वाढला असून, आरोग्य आणि पर्यावरणावर सकारात्मक परिणाम झाला आहे.
