New Safety Rule For School Bus: शाळकरी विद्यार्थ्यांचा प्रवास सुरक्षित व्हावा आणि बेरोजगारांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात, यासाठी महाराष्ट्र सरकारने एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. राज्यात अत्याधुनिक सुरक्षा सुविधांनी युक्त स्कूल व्हॅनला अधिकृत दर्जा देण्याची योजना आखली असून, याबाबत लवकरच अधिसूचना जारी होणार आहे. परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी सांगितले की, ही योजना लागू करणारे महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य ठरेल.
पालकांसाठी दिलासा, अनधिकृत वाहतुकीला आळा
शालेय बसचे भाडे परवडत नसल्याने अनेक पालकांना आपल्या मुलांच्या वाहतुकीसाठी अनधिकृत रिक्षांचा पर्याय स्वीकारावा लागतो. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्न निर्माण होतो. या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी राज्य सरकारने स्कूल व्हॅन परवाने वाटप खुले करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे पालकांना परवडणाऱ्या दरात सुरक्षित वाहतूक सुविधा मिळणार असून, अनधिकृत वाहनांच्या वापराला आळा बसेल.
परिवहन विभागाने आयोजित केलेल्या बैठकीत पालक आणि बस संघटना प्रतिनिधींनी अनधिकृत वाहनांमुळे होणाऱ्या धोक्यांवर चर्चा केली. यातूनच ही योजना प्रत्यक्षात आणण्याचा निर्णय घेण्यात आला. केंद्र सरकारच्या स्कूल बस नियमावलीच्या (एआयएस-०६३) आधारे स्कूल व्हॅनसाठी नवीन नियमावली (एआयएस-२०४) तयार करण्यात आली आहे. या नियमावलीनुसार, चारचाकी १२+१ आसन क्षमतेच्या वाहनांना शालेय व्हॅनचा दर्जा देण्यात येईल. ही वाहने बीएस-व्हीआय (BS-VI) श्रेणीतील असतील, ज्यामुळे पर्यावरणपूरक आणि सुरक्षित प्रवास सुनिश्चित होईल.
स्कूल व्हॅनमधील आधुनिक सुरक्षा वैशिष्ट्ये
नव्या स्कूल व्हॅनमध्ये विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी अनेक अत्याधुनिक सुविधांचा समावेश आहे. यामध्ये खालील वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे:
- जीपीएस यंत्रणा: वाहनाच्या स्थानाचा मागोवा घेण्यासाठी.
- सीसीटीव्ही आणि डॅशबोर्ड स्क्रीन: प्रवासादरम्यान विद्यार्थ्यांवर देखरेख ठेवण्यासाठी.
- अग्निशमन अलार्म यंत्रणा: आग लागण्याच्या संकटात तातडीने उपाययोजना करता यावी यासाठी.
- दरवाजा उघडा राहिल्यास अलार्म: अपघात टाळण्यासाठी.
- स्पीड गव्हर्नर: ताशी ४० किमी वेगमर्यादा सुनिश्चित करणारी यंत्रणा.
- पॅनिक बटण आणि आपत्कालीन दरवाजे: संकटकाळात तातडीने बाहेर पडण्यासाठी.
- लहान मुलांसाठी विशेष पायरी: व्हॅनमध्ये चढणे-उतरणे सोपे व्हावे यासाठी.
- वाहनाच्या छतावर शाळेचे नाव: ओळख सुलभ व्हावी यासाठी.
या वैशिष्ट्यांमुळे स्कूल व्हॅन रिक्षांच्या तुलनेत अधिक सुरक्षित ठरेल. व्हॅनचे दरवाजे बंद राहतात, चार चाकांमुळे स्थिरता जास्त असते आणि सामान ठेवण्यासाठी पुरेशी जागा उपलब्ध असते. यामुळे विद्यार्थ्यांचा प्रवास सुरक्षित आणि सुखकर होईल.
रोजगाराच्या नव्या संधी
या योजनेचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे बेरोजगारांना रोजगाराची संधी. नव्या धोरणानुसार, स्कूल व्हॅनद्वारे विद्यार्थी वाहतूक व्यवसाय सुरू करणाऱ्यांना राज्य सरकारकडून परवाने दिले जाणार आहेत. यामुळे स्थानिक स्तरावर रोजगार निर्मितीला चालना मिळेल. परिवहन मंत्री सरनाईक यांनी सांगितले की, विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देतानाच बेरोजगारांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याचा सरकारचा मानस आहे.
यापूर्वीच्या अडचणी आणि नवे धोरण
यापूर्वी २०१८ पर्यंत स्कूल व्हॅनसाठी परवाने देण्यात येत होते. मात्र, काही याचिकांमुळे स्कूल व्हॅन असुरक्षित असल्याचा मुद्दा उपस्थित झाला होता. त्यानंतर केंद्र सरकारच्या मानकांनुसार नवीन नियमावली तयार करण्यात आली. या नियमावलीच्या आधारे राज्य सरकारने स्कूल व्हॅनला पुन्हा परवाने देण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे अनधिकृत वाहतुकीला आळा बसेल आणि पालकांना परवडणाऱ्या दरात सुरक्षित पर्याय उपलब्ध होईल.
महाराष्ट्राची आघाडी
या योजनेमुळे महाराष्ट्र देशात अग्रेसर ठरेल. अत्याधुनिक सुरक्षा सुविधांसह स्कूल व्हॅन चालवण्याची संकल्पना राबवणारे महाराष्ट्र हे पहिले राज्य असेल. ही योजना यशस्वी झाल्यास अन्य राज्यांसाठीही ती एक आदर्श ठरू शकते. या योजनेची अंमलबजावणी लवकरच सुरू होईल, अशी अपेक्षा आहे. पालक, विद्यार्थी आणि बेरोजगारांसाठी ही योजना एक नवा आशेचा किरण ठरेल, अशी आशा परिवहन मंत्र्यांनी व्यक्त केली आहे.
